Anal Fistül Kanser midir? Fistül ve Bağırsak Kanseri Farkı

Anatomik Fark: Tünel ve Tümör

Anal fistül anüsün yakınındaki bir bezin tıkanıp enfekte olmasıyla başlar. Apse oluşur, sonra cilde açılır; geride kalan kanal kapanmazsa fistül olarak yerleşir. Yani fistül boşluklu bir tünel yapısıdır; içinde dokunun kendisi değil, eski iltihaplı içerik dolaşır.

Bağırsak kanseri ise tamamen başka bir şey. Bağırsak duvarındaki hücreler bir sebeple kontrolden çıkıyor, çoğalıyor ve kitle oluşturuyor. Önce çoğu kez küçük bir polip olarak başlıyor; yıllar içinde kötü huylu hale dönüşebiliyor. Kanser dokusu büyüyen ve yayılma kapasitesi olan canlı bir doku.

İki hastalığın anatomisi farklı olduğu için seyirleri de farklı. Fistül enfeksiyon ataklarıyla giden iyi huylu bir tablo; kanser yıllar içinde sessizce büyüyen ve yayılan, tedavisi geciktirildiğinde ciddi sonuçlar doğurabilen bir durum. Fistül için anal fistül ana rehberi sayfasında daha ayrıntılı bilgi var.

Belirti Karşılaştırma: Fistül vs Kanser

Klinikte sık karşılaştığım durum şu: hasta belirtileri internette araştırıyor, kafası karışıyor, kötüye yoruyor. İşin doğrusu iki tablonun karakteristik belirtileri belirgin biçimde farklı. Yan yana koyalım:

Tablodan da görüleceği üzere fistül ve kanserin tipik tabloları birbirine pek benzemiyor. Yine de bazı belirtiler çakışabiliyor (örneğin makattan kan görünmesi), bu yüzden kesin ayrım için muayene şart. Belirti tarafında daha geniş anlatım için makatta yanma ve batma belirtileri sayfasına bakabilirsiniz.

Kanser Fistül Oluşturabilir mi?

Bu tersine ilişki nadir olmakla birlikte mümkün. Rektum ya da pelvik bölgedeki bir tümör bağırsak duvarını aşarak fistül oluşumuna yol açabiliyor; tıp dilinde buna “sekonder fistül” deniyor. Özellikle ekstrasfinkterik fistül tipinde bu mekanizma bazen karşımıza çıkıyor.

Bu vakalarda fistülün kendisi başlangıç problem değil, sonuç. Asıl hastalık olan tümör mutlaka tedavi edilmesi gereken bir durum. Bu yüzden bu tür şüphelerde ileri görüntüleme (pelvik MR), kolonoskopi ve gerektiğinde biyopsi yapılıyor.

İhmal Edilen Fistül Kansere Dönüşür mü?

En sık sorulan soru bu. Kısa cevap: kısa süreli ve tedavi edilmiş fistüllerde böyle bir risk yok. Ama çok uzun yıllar (genelde 10 yıl ve üzeri) tedavi edilmeden bırakılan kronik fistüllerde küçük bir kanser gelişme riski tanımlanmış durumda. Literatürdeki tahminler binde beş ile yüzde bir aralığında.

Bu risk özellikle iki durumda biraz daha öne çıkıyor: Crohn hastalığına bağlı kronik fistüller ve uzun süre iyileşmeyen, tekrar tekrar apse oluşturan kompleks fistüller. Crohn’a bağlı vakalar zaten farklı bir takip gerektiriyor ve bunlar üniversite hastanesi kapsamında izleniyor.

Pratik sonuç şu: fistül erken tedavi edilirse uzun vadeli kanser riski neredeyse hiç yok. Yıllarca ihmal edilirse risk küçük de olsa artıyor. Bu yüzden tanı konduğunda geciktirmemek mantıklı. İhmalin diğer uzun vadeli sonuçlarını fistül ameliyatı olmazsam ne olur yazısında ayrıntılı ele aldım.

Kim Kolonoskopi Yaptırmalı?

Bir hastanın “fistülüm var, kolonoskopi olmalı mıyım?” sorusunun cevabı duruma göre değişiyor. Standart bir fistül vakasında otomatik olarak kolonoskopi istemiyoruz. Ama bazı durumlarda öneriyoruz:

Her hastaya kolonoskopi yapmıyoruz; ama yukarıdaki durumlardan biri size de uyuyorsa muayenede mutlaka belirtin. Tetkik kararı bireysel duruma göre veriliyor.

Hangi Belirtilerle Doktora Gitmeli?

Anal bölge şikayetleri çoğu zaman önemsenmiyor, hasta utangaçlıktan kontrolü erteliyor. Oysa erken muayene hem fistül hem kanser açısından en doğru başlangıç. Aşağıdaki belirtilerden biri varsa ertelemeyin:

Sık Sorulan Sorular