Makat Çatlağı Olan Hasta Nasıl Beslenmelidir?

Anal fissür, makat çatlağı olarak da bilinen her yaşta görülebilen makat hastalıklarından biridir. Makat çatlağı, anüs bölgesini örten çok katlı yassı epitel doku da zorlanmalar sonucu çatlak ya da yırtık şeklindeki oluşuma denir.

Makat çatlağı anüs bölgesinde kabızlık ve ishal durumlarında ıkınma ve tuvalette uzun süre oturmaya bağlı zorlamalarla veya başka cerrahi müdahaleler ile oluşabilen yırtıklardır. Anal kanalın içi enfeksiyon oranı yüksek dışkılar ile dolu olduğu için makat bölgesinde oluşan çatlaklar tedavi edilmediği sürece enfeksiyon oluşumuna elverişli bir ortam oluşturur. Anal fissürün oluşmaması için oluştu ise de tedavi sırasında ve sonrasında hızlı bir iyileşme süreci geçirmek için cerrahi, cerrahi dışı ve medikal tedaviler kadar beslenme alışkanlıklarına da dikkat edilmelidir.

Makat çatlağı tedavisinden sonra hastalığın tekrar oluşmaması için hastalar ameliyat sonrası bakım ve müdahale sonrası beslenme konularına dikkat etmelidirler. Anüs bölgesinde görülen makat çatlağı, makat apsesi, hemoroid ve anal fistül hastalıklarının hepsinde beslenme düzeni önem taşımakta, hastalığın iyileşmesinde veya ilerlemesinde belirleyici rol oynamaktadır.

Makat Çatlağı Olan Kişinin Uzak Durması Gereken Besinler

Tüm makat rahatsızlıklarında olduğu gibi anal fissür (makat çatlağı) rahatsızlığında da bazı gıdaların kullanımı bırakılmalı ya da azaltılmalıdır. Kabızlık sorununa direk etki etmese de aşağıdaki gıdalardan uzak durmakta fayda vardır;

Çay ve kahve gibi birçok insanın sabahları ve hatta günün her saatinde keyifle tükettiği bu sıcak içecekler, dikkatli ve kontrollü tüketmekte fayda var.  Tamamen tüketilmesini bırakmanın anlamı yoktur, şikayetlerin arttığı dönemde azaltmak yeterlidir. Tedavisi gerçekleşen bireylerin bu besinleri kullanmasında bir sorun yoktur.

Makat çatlağı olan bireyler dışkılama esnasında ve sonrasın cam kesiği gibi bir his ve ardından onu takip eden yanma ve ağrılar hissetmektedir.

Dışkılama esnasında ve sonrasında acıyı en aza indirmek için dikkat edilmesi gerekenler;

  • Baharatlı ve acılı besinlerden uzak durulmalı (pul biber, karabiber, acı biber, acı turşu)
  • Mayalı bira ve alkolden uzak durulmalı
  • Fast food, hazır yiyecekler ve abur cubur gibi gıdalardan uzak durulmalı

Tüm bunlara ek olarak ishal ya da kabız kalmamakta oldukça önemlidir. Çünkü kabızlıkta ıkınma ve zorlanma sonucu, ishalde de sık tuvalete çıkılması sonucu o bölgede ki çatlak oluşma ihtimalini arttırmakta ve kanamayı dolayısıyla arttırmaktadır. Bu yüzden dışkılama yapılamama durumlarında bol su içmek, yürüyüş yapıp bağırsak hareketlerinin artmasını sağlamak, bitki çayları tüketmek yardımcı olacaktır.

Börek, çörek, kek, kurabiye, rafine şeker barındıran gıdalar lif içermez bu yüzden de bağırsak hareketlerini azaltarak kabızlığa sebep olur. Yine aynı şekilde ekşi yiyecekler, turşu, hazır yemekler, patates cipsi, acı turşu gibi konserve gıdalar da tuz oranı yüksek olduğundan, hemoroidal damarlarda ödeme sebep olabilir. Donmuş yağlar, fast food, sosis, salam gibi gıdalar da bu rahatsızlığın tetiklenmesine olanak sağlar.

Makat Çatlağına Fayda Eden Besinler Var Mıdır?

Liften zengin besinler, sindirim sırasında dışkıyı yumuşatır ve ağırlığını artırarak bağırsak içerisindeki hareketini düzenler. Bağırsak düzenleyici özelliği olan bu lifler dışkının dışarı atılmasını kolaylaştırır. Sindirim sırasında lifler, tam çözünmeyerek bağırsağa su çekerler ve suyu lifler arasında tutarak dışkının yumuşak olmasını sağlar. Çözünmeyen lifler, bağırsak kaslarını harekete geçirerek sindirime yardımcı olurlar. Bu lifleri posa olarak adlandırabiliriz. Çözülen posalar ise bağırsağın düzenli çalışmasını sağlar. Dışkıya yumuşaklık ve sıvı bir kıvam vererek kabızlığı önler.

Makat çatlağı anal bölgede görüldüğü için defekasyon sırasında ne kadar az zorlanma yaşanırsa makat çatlaklarını da o denli etkiler. Makat çatlağı oluşmaması için ya da derinleşme gerçekleşmemesi için bağırsak düzenleyici besinler tüketilmelidir. Lifli gıdaların sindirimi kadar sağlıklı besinlerle beslenmek yalnız anal fissür hastalığı için değil, diğer makat hastalıklarından ve vücudu etkileyen tüm hastalıklarından da korur.

Makat Çatlağı

Makat çatlağına ne iyi gelir, makat çatlağı bitkisel tedavisi var mı diyenlere işte sırasıyla fissüre iyi gelen yiyecekler ve bitkiler;

  • Her çeşit sebze bol miktarda tüketilmelidir. Mesela pırasa, kabak, ıspanak patlıcan, taze fasulye, bezelye, lahana, havuç, enginar, biber brokoli, kereviz gibi besinler lif oranları daha yüksek sebze çeşitleridir.
  • Salata yapımında daha fazla kullanılan Kıvırcık, marul, mor lahana, yeşil soğan, kuru soğan, maydanoz, tere, turp, dereotu ve her türlü otlardan yapılan salatalar neredeyse her öğün yemeklerin yanında bol miktarda tüketilmelidir.
  • Lifli meyveler: Her meyve liften zengin değildir. Ancak Liften zengin olan meyvelerde vardır. Bunlar erik, incir, kayısı, elma, armut, kivi, ananas, avokado, kavun gibi meyvelerdir. Bu meyvelerin mevsimi değil ise ya da tazesi bulunamıyorsa kurusu veya kompostosu posası ile birlikte yenilebilir.
  • Probiyotikler Yoğurt ve kefir gibi besinler probiyotik besinlerdir. İyi huylu bakteriler bağırsakta arttığında bağırsakların hareketi artar, bağırsakları temizler ve bağırsakların düzenli çalışmasına yardım ederler.
  • Bazı tahıl ürünleri: Kepek, çavdar, bulgur, yulaf ezmesi ve tam buğday ekmeği gibi lif açısından yüksek olan tahıl ürünleri tercih edilmelidir. Günlük hayatta vazgeçilmez olan pirinç, makarna gibi besinlerinde artık kepeklisi bulunabilmektedir. Çok tüketemiyorum diyorsanız Süt ve yoğurda karıştırılabilen kepekli ürünleri sağlıklı taze ya da kuru meyvelerle tüketebilirsiniz.
  • Bakliyatlar da bağırsakları düzenleyen besinlerdir: Yeşil ve kırmızı mercimekte lif fazla miktarda bulunur ve kabızlığa iyi gelir. Esmer pirinç, bakla, fasulye, nohut ve tuzsuz badem lif açısından oldukça zengindir.
  • Sabahları aç karnına ya da Akşamları veya öğün aralarında kuru kayısı, kuru erik, kuru incir yenebilir. Çalışıyorsanız iş yerine, öğrenciyseniz okula ya da gezmeye götürebileceğiniz çantanızda her daim kolaylıkla taşıyabileceğiz sağlıklı atıştırmalardandır.
  • Lifli besinlerle beraber bol su içmeyi de unutmamalısınız. Lifli besinler içerisinde su biriktirilerek dışkının kıvamının yumuşak olmasını ve defekasyon sırasında zorlanmamanızı sağlar. Bu nedenle de bol su içmek birey için çok önemlidir. Ayrıca içilen su bağırsakta hacim de oluşturarak bağırsağın düzenli çalışmasını sağlar. Hem sağlık açısından hem kabız kalmamak için günde en az 2 litre yani 8 ila 10 su bardağı su tüketilmelidir. Sıcak mevsimlerde ya da fazla efor sarf edildiğinde bu suyun miktarı artırılmalıdır.
  • Makat çatlağına iyi gelen yardımcı besinler olarak bitkisel çaylar da bağırsak düzenleyici besinler arasındadır.

Bu besinleri lif oranı yüksek ve kabızlık sorununa çözüm getirecek besinlerdir. Ancak bu besinler dışındaki besinlerin hiç yenmeyeceği veya yasak olduğu anlamına gelmez. Vücudun tavuk, et, balık, yumurta gibi tüketmesi gerekin besinler de vardır bu besinler yanında bol salata ve kepekli ekmek ile tüketilebilir veya tek başına az miktarda vücudun alması gerektiği kadar yenilebilir.

Makat Çatlağı Tedavisinde Sıcak mı Soğuk mu İçecekler Tüketmeliyiz?

Anal fissür tedavisinde içecekleri soğuk ya da sıcak tüketmek makat çatlağını direkt etkilemeyebilir. Ancak sıcak ve soğuk içecekler kişiden kişiye kabızlık veya ishal yapabilir. Makat çatlağında kişinin kabız olmasının sebebi genelde dengesiz ve zararlı beslenmesi ya da susuz kalmasıdır. Su dışında asitli ve kafeinli içecekler içmek bağırsak düzenini bozabilir. Asitli ve kafeinli içecekleri, sıcak ya da soğuk içmek yerine ılık tüketmek bağırsak düzenini bozmayabilir.

Asitli ve kafeinli gibi içecekleri sık tüketmek kişinin anlık susuzluk hissini giderir ancak kişi tekrar su içme gereksinimi duyar. Gerekli su miktarını diğer içeceklerle tamamlandığı düşünülür ancak su içmeyen kişi kabızlık problemi yaşayabilir. Her birey kendi vücut ağırlığına göre tüketmesi gereken su miktarı vardır. Genellikle günde 2 litre olan bu miktarını içmediğiniz de kabızlık ve ishal hastalığının yanında birçok hastalıkla karşılaşabilirsiniz.

Kronik kabızlık ve kronik ishal hastalığı hemen her yaştan bireyi doğrudan etkileyebilir. Oyun ve okul çağındaki çocuklarda ve bebeklerde sık kabızlık ve ishal görülmesi makat çatlağına neden olur. Bunun en önemli sebebi yetersiz sıvı alınmasıdır. Bu nedenle anneler çocuklarının yeterli sıvı tüketimine dikkat etmelidirler.

Makat Çatlağında Beslenme Tedavi Süresini Etkiler Mi?

Makat çatlağı tedavisinde özel bir beslenme şekli yoktur. Tedavi sırasında ya da tedavinden sonra kabızlık ya da ishal anüste çok ağrı ve yapabileceğinden kabızlık ve ishal durumu kesinlikle engellenmelidir. Kabızlık sorununun ağrı yapması gibi kronik ishal de çatlağı tahriş edeceği için acıya neden olur. Kabızlık da ishal de tedavi sürecini uzatır ve makat çatlağının iyileşmesini geciktirir. Makat çatlağı tedavisinin öncesinde ya da sonrasında beslenme düzeni çok önemlidir.

Anal fissürü etkileyen, kabızlık ve ishal yapan besinler 2 hafta kadar tüketilmemelidir. Tedavi yöntemi ve süreci boyunca makat çatlağınıza ciddi yanma yapan ya da tetikleyen besinler 3-4 hafta tüketilmemelidir.

Bu önlemler sadece anal fissür için değil herhangi bir makat hastalığının teşhisi konulduğu zaman beslenme düzeninize dikkat etmeli, bol lifli gıdalar tüketilmelidir. Aynı zamanda bol bol su içerek de kabızlık ve ishal durumunu önleyebilirsiniz.

Leave a reply