Makat Çatlağında Sık Sorulan Sorular

Makat çatlağı olarak da bilinen anal fissür, makat bölgesinde(anal bölge) zorlanmalar ya da travmalar sonucunda oluşan çatlaklardır. Makat çatlağı hakkında merak edilen her şeyi Proktoloji Uzmanı Dr. Yasir Gözü anlattı.

Anal fissür nedir?

Anal fissür(makat çatlağı) çeşitli sebeplerden dolayı anüs bölgesini örten deride oluşan küçük yırtılmalara denir. Anal kanalın iç örtüsünü oluşturan mukozal dokular nemli ve narin bir yapıya sahiptir.  Mukoza dokusunda oluşabilecek her türlü zorlamalar makatta çatlak ve yırtılmaların gelişmesine yol açmaktadır.

Makatta çatlak veya yırtık belirtileri nelerdir?

Anal fissür belirtileri hastalığın evresine, fissürün derinliğine ya da boyutuna göre değişiklik göstermektedir.

Anal fissürün ilk belirtisi dışkılama sırasında hissedilen şiddetli bir ağrıdır. Bu ağrı makat iç kasının (sfinkter kası) kasılmasına(spazm) bağlı olarak gelişmektedir. Cam kesiği gibi nitelendirilen bu ağrı her dışkılama sonrasında makatta tahrişe sebep olur. Tahriş olan bölgede yoğun bir kaşınma ve yanma hissi oluşur. Hasta peçetede az miktarda parlak renkte kanamalar ile karşılaşabilir. Hastanın bu belirtiler sonucunda tedavi sürecine başlaması gerekir. Ancak belirtiler makat bölgesi hastalıklarının genelinde görüldüğü için karıştırılabilir. Bu yüzden semptomlardan biriyle karşılaşıldığında teşhis için bir proktoloji uzmanına danışılması gerekilir.

Makat çatlağı ne sıklıkta görülür?

Makat çatlağı olarak da bilinen anal fissür rahatsızlığı her 350 kişiden birinde görülür. Erkek ve kadınlarda eşit oranda rastlanan bu hastalık 15 ila 40 yaş arasında sık rastlanmaktadır.

Makat çatlağı neden oluşur?

Kronik kabızlık ve ishal durumu makat çatlağının oluşmasındaki en temel sebeplerden biridir.  Tuvalet ihtiyacını ertelemek, günlük su içmeyi ihmal etmek, lifli gıdalar tüketmemek, sağlıksız beslenmek genellikle kabızlıkla sonuçlanmaktadır. Bunun sonucunda dışkı sert olur ve dışkılama sırasında deriyi tahriş ederek fissüre neden olmaktadır. Enfektif veya irritatif ishaller de aynı kabızlık gibi anal bölge için zorlayıcı ve travmatik olur. Kolaylıkla fissür oluşumuna sebep olabilir.

Hamilelik döneminde veya doğum sırasında makatta artan basınç ve kramplar da fissürün gelişiminde etkilidir.

Makat çatlağı (Anal Fissür) rahatsızlığı nadir olarak şu nedenlerden de kaynaklanabilir; Crohn ve ülseratif kolit hastalığı, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, ağır sporlar (halter…).

Makat çatlağı hangi hastalıklarla karışabilir?

Anal fissür hastalığı bulunduğu bölgenin anatomik yapısı açısından diğer makat hastalıklarıyla benzer belirtiler göstermektedir. Anal fissür bir diğer adıyla makat çatlağı genellikle anal fistül, anal apse, makat siğili, makat sarkması, makat kanseri, rektal polip gibi makat hastalıklar ile karıştırılabilir.

Tedavi edilmeyen makat çatlağı hangi hastalıklara yol açar?

Makat çatlağı tedavi edilmemiş ya da tedaviye yanıt vermemiş ise başka hastalıklara neden olabilir. Tedavi edilmeyen makat çatlakları; makat apsesi, makat fistülü, makat darlığı, hemoroid gibi makat bölgesi hastalıklarının gelişmesine neden olur.

Makat çatlağı tekrarlar mı? Ne tür önlemler alınır?

Makat çatlağı tedavisi olan hastalar gerekli önlemleri almaz ise çatlak tekrardan oluşabilir. Makat çatlağının tekrarlamaması için fissür oluşumuna neden olan kabızlık ve ishal durumlarına dikkat edilmelidir. Bu rahatsızlıklara bağlı olarak sık ıkınma hissi oluşturan yiyeceklerden uzak durulmalıdır. İlk olarak beslenme alışkanlıklarında (lifli besinler, yeşil sebzeler, meyveler ve baklagiller tüketilebilir) değişimler yapılmalıdır. Makat çatlağını önlemek için alınabilecek başlıca önlemler;

  • Öğünlerde sağlıklı ve bol lifli besinler tercih edilmelidir.
  • Günlük 3 litre su tüketmeye özen verilmeli
  • Düzenli spor aktiviteleri yapılabilir.
  • Kahve, sigara ve alkol tüketimi azaltılabilir.
  • Kabızlık var ise anal bölge dışkılama öncesi yağlanabilir.
  • Islak mendil gibi tahriş edebilecek kimyasal etkenleri kullanmaktan kaçınılmalıdır.
  • Ilık su ile oturma banyoları yapılmalıdır.
  • Anal ilişkiden kaçınılmalı
  • Tuvalette uzun süre vakit geçirilmemelidir

Bu önlemlerle birlikte mutlaka doktor kontrolüne de gidilmelidir.

Makat çatlağı hastaları için zararlı olan besinler nelerdir?

Makat çatlağı olan hastaların bağırsak hareketlerini olumsuz etkileyen gıda ve maddelerden uzak durması gerekir. Kabızlık ve ishal rahatsızlığına neden olabilecek besinler kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir.
Genellikle makat çatlağını tetikleyen gıda ve maddeler şu şekildedir;

  • Aşırı baharat kullanımı (kırmızı biber, karabiber, pul biber, acı biber, isot vb.)
  • Rafine şeker ve beyaz un barındıran gıdalar (ekmek, börek, çörek, kek, kurabiye, pasta, makarna gibi)
  • Hazır gıdalar (lahmacun, çiğ köfte, hamburger, pizza vb.)
  • Rafine yiyecekler (Ketçap, mayonez gibi soslar, konserve gıdalar, konserve turşular, kola ve asitli içecekler, beyaz şeker, margarin, cips vb.)

Hangi spor aktiviteleri makat çatlağı için sakıncalıdır?

Makat bölgesinde baskı oluşturabilecek tüm sporlar hastalar için sakıncalıdır. Makat bölgesine baskı uygulandığı takdir de o bölgedeki fissürlerde derinleşme görülebilir. Ağırlık kaldırmak, mekik çekmek, bisiklet ve motosiklet sürmek, dağcılık ve aşırı ıkınmaya ve makatta baskıya neden olan sporların hepsi anal fissürü olan hastalar için sorun oluşturmaktadır.

Leave a reply